در قبض برق صنعتی، جدا از بهای انرژی (کیلوواتساعت)، بابت قدرت (کیلووات) هم هزینه میپردازید: «بهای قدرت» یا همان دیماند. این قلم بهای ظرفیتی است که شبکه برای شما کنار گذاشته — چه از آن استفاده بکنید، چه نکنید. و دقیقاً همینجاست که بسیاری از صنایع سالها هزینه اضافه میپردازند.
قاعده محاسبه
طبق شرایط عمومی تعرفههای برق:
- مبنای محاسبه، قدرت قرائتشده دوره (بیشینه توان مصرفی) است؛
- اما اگر قدرت قرائتشده از ۹۰ درصد قدرت قراردادی کمتر باشد، همان ۹۰ درصد مبنا قرار میگیرد. این «کف دیماند» است: حداقل صورتحساب قدرت برای مشترکان دیماندی، برابر ۹۰٪ × قدرت قراردادی × نرخ قدرت.
- اگر از قدرت قراردادی تجاوز کنید، پس از یک اخطار کتبی، میزان تجاوز با نرخ دو برابر محاسبه میشود.
- در صورت اعمال محدودیت از سوی مرکز کنترل شبکه (خاموشیهای اعمالی)، بهای قدرت دوره باید با «ضریب تعدیل» متناسب با میزان و مدت محدودیت کاهش یابد — قاعدهای که در بازبینی قبضهای دورههای خاموشی حتماً باید کنترل شود.
- بهای قدرت بر مبنای ماه ۳۰ روزه طراحی شده و به نسبت روزهای واقعی دوره تعدیل میشود.
دام دوطرفه قدرت قراردادی
قدرت قراردادی نه باید خیلی بزرگ باشد و نه خیلی کوچک:
- بیشبرآورد: هر کیلووات قدرت قراردادیِ استفادهنشده، از طریق کف ۹۰ درصد، هر ماه مستقیماً هزینه ایجاد میکند. واحدی که ۲۰ مگاوات قرارداد دارد و بیشینه مصرفش ۱۴ مگاوات است، دائماً بابت ۴ مگاوات «هوا» پول میدهد.
- کمبرآورد: عبور مکرر از قدرت قراردادی، جریمه دوبرابری و ریسک برخورد مقرراتی دارد.
نقطه بهینه، تابعی از پروفیل توان واقعی شما در همه دورههاست — نه یک عدد تاریخی که سالها پیش در قرارداد انشعاب ثبت شده است.
دیماند را چگونه بهینه کنیم؟
- تحلیل پروفیل توان: استخراج بیشینههای واقعی دورههای متوالی از دادههای کنتور و تعیین قدرت قراردادی بهینه؛ سپس طی تشریفات مقرراتی، اصلاح قرارداد.
- مدیریت همزمانی بارها: بیشینه توان معمولاً حاصل روشنشدن همزمان چند مصرفکننده بزرگ است. با زمانبندی (اینترلاک) راهاندازیها، پیک توان — و نه انرژی مصرفی — کاهش مییابد.
- ذخیرهساز و مولد برای تراش پیک: تغذیه لحظهای پیکهای کوتاه از باتری یا مولد، به جای خرید ظرفیت دائمی از شبکه.
- راستیآزمایی تعدیل خاموشی: اگر دورهای مشمول محدودیتهای اعمالی شبکه بودهاید، اعمال ضریب تعدیل بهای قدرت را در قبض کنترل کنید.
جمعبندی
دیماند «هزینه ثابت اجتنابناپذیر» نیست؛ متغیری است که با داده و مهندسی بهینه میشود. تیم تتا با تحلیل قبضها و دادههای توان واحد شما، فاصله وضعیت فعلی تا نقطه بهینه را محاسبه و مسیر اصلاح را اجرا میکند — با مدل نتیجهمحور، از محل همان صرفهجویی.


