تتا انرژی

2026-07-10

بورس انرژی یا قرارداد دوجانبه؟ راهنمای تأمین برق از بازار آزاد

بورس انرژی یا قرارداد دوجانبه؟ راهنمای تأمین برق از بازار آزاد

با ناترازی برق کشور و سیاست هدایت صنایع به بازار، دیگر «برق را از اداره برق می‌خریم» تنها گزینه نیست. صنایع — به‌ویژه واحدهای بالای ۱ مگاوات — چند مسیر موازی برای تأمین انرژی دارند و انتخاب درست بین آن‌ها، هم قیمت تمام‌شده و هم امنیت تأمین را تعیین می‌کند.

مسیر ۱: بورس انرژی

در تابلوهای بازار برق بورس انرژی، برق به صورت رقابتی و شفاف عرضه و تقاضا می‌شود. خرید از بورس برای صنعت دو معنا دارد:

  • تضمین تأمین: انرژی خریداری‌شده، سهمیه مشخص شما در دوره‌های محدودیت است؛ راهکاری که برخی صنایع بزرگ کشور در سال‌های اخیر برای عبور از خاموشی‌ها انتخاب کرده‌اند.
  • قیمت بازاری: نرخ کشف‌شده در بورس معمولاً از تعرفه یارانه‌ای بالاتر است؛ بنابراین تصمیم خرید باید با محاسبه «هزینه واقعی خاموشی» و اقلام قانونی قبض (مانند مابه‌التفاوت اجرای مقررات) گرفته شود، نه فقط با مقایسه نرخ‌ها.

در کنار تابلوی اصلی، تابلو سبز محل معامله برق تجدیدپذیر است — گزینه‌ای که علاوه بر تأمین، مزایای مقرراتی مخصوص خود را دارد.

مسیر ۲: قرارداد دوجانبه

قرارداد دوجانبه، توافق مستقیم مصرف‌کننده با نیروگاه (از جمله نیروگاه‌های صنایع انرژی‌بر) است. مزیت اصلی آن، ثبات شرایط برای دوره‌ای بلندمدت‌تر و قابلیت طراحی متناسب با پروفیل مصرف شماست. دو نکته حیاتی:

  • قرارداد باید در سامانه امیس شرکت مدیریت شبکه برق ایران ثبت شود؛ ثبت امیس شرط بهره‌مندی از معافیت مابه‌التفاوت اجرای مقررات (تا سقف نرخ ماده ۳، معادل ۷٬۲۴۳ ریال در ابلاغیه ۱۴۰۳) است.
  • قیمت و شرایط تحویل باید با سناریوهای محدودیت شبکه سازگار باشد؛ قراردادی که در ساعات بحرانی قابل اتکا نیست، کارکرد بیمه‌ای خود را از دست می‌دهد.

مسیر ۳: گواهی صرفه‌جویی انرژی

قانون مانع‌زدایی (ماده ۵) بستر عرضه گواهی صرفه‌جویی انرژی در بورس انرژی را فراهم کرده است. صنایعی که پروژه‌های بهینه‌سازی اجرا می‌کنند می‌توانند از محل صرفه‌جویی، گواهی دریافت کنند و دارندگان گواهی تا سقف انرژی آن، از مابه‌التفاوت اجرای مقررات معاف‌اند — یعنی صرفه‌جویی، خودش یک دارایی قابل معامله است.

کدام ترکیب برای شما درست است؟

پاسخ برای هر واحد متفاوت است و به الگوی مصرف، گروه تعرفه، هزینه توقف تولید و ظرفیت خودتأمینی بستگی دارد. رویکرد تتا چنین است:

  1. ساخت پروفیل مصرف ساعتی واحد از داده‌های واقعی
  2. شبیه‌سازی سناریوها: ادامه وضع موجود، خرید بورس، دوجانبه، ترکیب با مولد و ذخیره‌ساز
  3. محاسبه قیمت تمام‌شده هر سناریو با احتساب همه اقلام قبض و معافیت‌های مقرراتی
  4. اجرای سناریوی برنده و پایش مستمر آن در بازار

بازار برق ایران به‌سرعت در حال تغییر است؛ تصمیمی که سال گذشته بهینه بود، امسال لزوماً بهینه نیست. اگر می‌خواهید موقعیت واحدتان در این بازار سنجیده شود، با مشاوران بازار انرژی تتا گفت‌وگو کنید.